Boekhouden voor examencommissie:

Je hebt de theorie gelezen. Je dacht dat je het snapte. En dan zit je voor een oefening en weet je niet meer waar je moet beginnen.

Welke rekening gebruik je? Komt het bedrag links of rechts? En waarom werkt btw bij aankoop alweer anders dan bij verkoop?

Herkenbaar? Dan ben je niet de enige.

Boekhouden voor de examencommissie vraagt meer dan stampen. Je moet leren redeneren. Stap voor stap, verrichting per verrichting. In deze blog leg ik je uit wat je precies moet kennen voor het onderdeel boekhouden in de vakfiche Bedrijfseconomie en boekhouden 3DU en hoe je daar slim op studeert.

 

Begin met de vakfiche — echt

Voordat je ook maar één oefening maakt: zoek de vakfiche op van het jaar waarin jij examen aflegt.

De vakfiche zegt wat je moet kennen en kunnen. Ze zegt ook hoe het examen eruitziet en wat je mag gebruiken. Een oude samenvatting of random cursus kan nuttig zijn, maar de vakfiche is altijd je vertrekpunt.

Voor boekhouden kijk je naar de vakfiche Bedrijfseconomie en boekhouden 3DU. Daarin staat dat je een volledige dubbele boekhouding moet kunnen voeren: van beginbalans tot eindbalans.

Wat is de kern van boekhouden voor examencommissie?

Eén zin: je moet verrichtingen kunnen verwerken zoals een echte boekhouder dat doet.

Je start van een beginbalans, boekt alles wat er tijdens de periode gebeurt en komt daarna tot een eindbalans. Daarvoor gebruik je de dubbele boekhouding.

Bij dubbele boekhouding wordt elke verrichting twee keer verwerkt: één keer aan de debetzijde en één keer aan de creditzijde. Debet en credit moeten altijd gelijk zijn.

Denk aan boekhouden als een weegschaal. Wat je links zet, moet rechts ook kloppen. Is er geen evenwicht? Dan zit er een fout.

 

Hoe worden verrichtingen gevraagd op het examen?

Volgens de vakfiche kunnen verrichtingen op drie manieren gevraagd worden:

• het redeneerschema: stap voor stap redeneren
• het journaal: verrichtingen in volgorde van datum
• het grootboek: verrichtingen gegroepeerd per rekening

Drie manieren om naar dezelfde boeking te kijken. Je moet ze alle drie kennen.

Op het examen krijg je het Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR): de lijst met rekeningnummers. Maar “je krijgt het erbij” betekent niet dat je er niet mee moet oefenen. Als je op het examen te lang moet zoeken naar elk nummer, verlies je kostbare tijd. Tijd die je beter kunt gebruiken om de vragen op te lossen.

 

De begrippen die je echt moet begrijpen

Niet van buiten leren. Begrijpen.

Dubbele boekhouding: Elke verrichting heeft een debet- en een creditzijde. Debet = credit, altijd. Dat betejkent ook dat de bedragen van debet en credit gelijk zijn aan elkaar.

Beginbalans en eindbalans: De beginbalans toont hoe de onderneming eraan toe is aan het begin van de periode. De eindbalans toont de situatie nadat alle verrichtingen verwerkt zijn.

Redeneerschema: Je hulpmiddel om logisch te boeken. Je bepaalt onder andere: welke rekening, welk bedrag en debet of credit. Alle drie moeten kloppen voor juist te zijn.

Journaal: Een chronologisch overzicht van alle verrichtingen. Wat eerst, wat daarna.

Grootboek: Alle verrichtingen gegroepeerd per rekening. Zo zie je per rekening wat er op geboekt werd.

MAR: De lijst met boekhoudrekeningen. Oefen ermee. Hoe beter je de structuur kent, hoe rustiger en sneller je werkt op het examen.

 

Wat moet je concreet kunnen?

De leerstof draait rond vier vaardigheden: registreren, berekenen, toelichten en analyseren.

1. Registreren

Verrichtingen correct verwerken. Dit zijn de belangrijkste:

• aankoopverrichtingen en verkoopverrichtingen
• dagontvangsten en kasdocumenten
• betalingen van aankoopfacturen en inningen van verkoopfacturen
• interne geldbewegingen
• investeringen, financieringen en aflossingen
• btw-verrekening en btw-vereffening
• voorraadwijzigingen
• dubieuze debiteuren
• lineaire afschrijvingen
• overlopende rekeningen
• voorafbetaling en geraamde belasting
• bestemming van het resultaat

Dat lijkt veel. Maar je hoeft dit niet in één keer te leren. Werk per soort verrichting: eerst aankoopfacturen, dan verkoopfacturen, daarna betalingen. Laag per laag.

2. Berekenen

Je moet ook bedragen correct kunnen berekenen, niet alleen rekeningen kiezen. Zeker voor:

• Facturen
• voorraadwijzigingen
• lineaire afschrijvingen
• geraamde belasting
• resultaat

Bij een lineaire afschrijving verdeel je de waardevermindering gelijkmatig over meerdere jaren. Je berekent welk deel elk jaar als kost verwerkt wordt. Begrijp wat het bedrag betekent, niet alleen de formule zoals wat is de boekwaarde van dat vast actief?

3. Toelichten

Je moet de proef- en saldibalans kunnen uitleggen. Niet alleen invullen, maar ook snappen wat je ziet. Stel jezelf de vraag: kan ik in eenvoudige woorden uitleggen wat hier staat? Als dat lukt, zit je goed.

4. Analyseren

Je moet de definitieve saldibalans kunnen analyseren om de jaarrekening op te maken. Dat betekent verbanden zien: welke rekeningen horen bij de balans, welke bij kosten en opbrengsten en wat zegt dit over het resultaat?

 

 

Aankoopfacturen: wat moet je kennen?

Bij aankoopfacturen boek je binnenlandse aankopen van:

• handelsgoederen
• diensten en diverse goederen
• investeringsgoederen

Hou rekening met: handelskorting, financiële korting, bijkomende kosten, terugstuurbare verpakking, btw en inkomende creditnota’s.

Veelgemaakte fout: te snel beginnen boeken. Lees eerst de volledige factuur. Markeer of duid kortingen, kosten, verpakking en btw aan. Dan pas begin je aan je redeneerschema.

 

Verkoopfacturen: wat moet je kennen?

Bij verkoopfacturen verwerk je verkopen van handelsgoederen. Hou rekening met: handelskorting, financiële korting, doorgerekende kosten, terugstuurbare verpakking, btw en uitgaande creditnota’s.

Let op het verschil met aankoop: bij aankoop kijk je als koper, bij verkoop als verkoper. Dat verandert je redenering.

 

Btw: het onderdeel dat vaak voor verwarring zorgt

Btw komt overal terug. Je moet het verwerken bij aankoopfacturen, verkoopfacturen en bij btw-verrekening en btw-vereffening.

Simpel vertrekpunt:

• Bij een aankoop betaalt de onderneming btw aan de leverancier.
• Bij een verkoop ontvangt de onderneming btw van de klant.

Daarna volgt de verrekening: wat moet er naar de overheid, wat mag je recupereren?

Maak hier veel oefeningen op. Btw lijkt in theorie duidelijk, maar wordt pas helder als je ermee werkt.

 

Examenfocus: dit moet echt juist zijn

Bij het redeneerschema of de journaalpost moet een regel volledig juist zijn. Dat betekent: het juiste rekeningnummer, het juiste bedrag en debet of credit correct. Alle drie.

Je kan begrijpen wat er gebeurt en toch punten verliezen door een verkeerd rekeningnummer of een bedrag aan de verkeerde kant. Controle is dus geen luxe, maar een must.

Werk altijd in deze volgorde:

1. Lees de opgave volledig
2. Of kijk naar het document dat je moet verwerken
3. Bereken de nodige bedragen.
4. Bepaal welke rekeningen je nodig hebt.
5. Zoek de juiste rekeningnummers in het MAR.
6. Volg de redenering en bepaal debet of credit.
7. Controleer of debet en credit gelijk zijn.

Deze volgorde geeft rust. En rust heb je nodig op een examen.

 

Typische valkuilen

Debet en credit verwarren: Je kent de rekening, maar zet het bedrag aan de verkeerde kant. Redeneer altijd eerst, spring niet meteen naar de boeking.

Het verkeerde rekeningnummer kiezen: Je begrijpt de verrichting, maar kiest net de verkeerde rekening. Oefen met het MAR tot je de structuur herkent.

Kortingen vergeten: Handelskorting en financiële korting hebben invloed op de bedragen. Markeer elke korting vóór je begint.

Btw vergeten: Vraag bij elke factuur: is er btw? Waar moet die komen?

Alleen theorie studeren: Boekhouden leer je niet door te lezen. Maak oefeningen. En verbeter ze niet alleen, zoek ook waarom iets fout was.

 

Hoe studeer je boekhouden het best?

Begin met de vakfiche en maak er een checklist van. Zet naast elk onderdeel:

• ik begrijp dit nog niet
• ik begrijp dit een beetje
• ik kan hier oefeningen op maken
• ik kan dit uitleggen aan iemand anders

Werk daarna per onderwerp: start met de basis van dubbele boekhouding zoals de balans en resultatenrekening, ga dan naar verkoopfacturen, aankoopfacturen, betalingen, ontvangsten, btw, de andere topics en de afsluitverrichtingen zoals het resultaat bereken en boeken. Bouw langzaam op.

Probeer niet alles in één dag te begrijpen. Boekhouden vraagt herhaling en kost tijd.

 

Zelftest: kan jij deze vragen beantwoorden?

1. Wat betekent dubbele boekhouding?
2. Wat is het verschil tussen een journaal en een grootboek?
3. Waarvoor gebruik je het MAR?
4. Welke drie elementen moeten juist zijn in een redeneerschema?
5. Wat is het verschil tussen een aankoopfactuur en een verkoopfactuur?
6. Wat is een creditnota?
7. Wat is het verschil tussen handelskorting en financiële korting?
8. Wat betekent btw-verrekening?
9. Hoe bereken je een lineaire afschrijving?
10. Waarom moet je de definitieve saldibalans kunnen analyseren?

Lukt dit al vlot? Dan heb je al een basis.

Lukt het nog niet? Dan weet je precies waar je opnieuw moet oefenen. Dat is ook iets.

 

Kort samengevat

Boekhouden voor examencommissie leer je denken als een boekhouder. Dat doe je in vier stappen:

1. Begrijp de verrichting.
2. Bereken de juiste bedragen;
3. Kies de juiste rekening in het MAR.
4. Zet het bedrag correct aan debet of credit.
5. Kijk dan na of debet = credit

 

Blijf die volgorde oefenen. Dan wordt boekhouden veel minder chaotisch.

 

 

Conclusie

Boekhouden voor examencommissie is niet eenvoudig. Maar het is mogelijk als je gestructureerd studeert en oefent.

Begin met de vakfiche. Maak een checklist. Oefen stap voor stap met het redeneerschema, het journaal en het grootboek.
En geef jezelf de tijd om fouten te maken, want juist van die fouten leer je boekhouden echt begrijpen.

Je hoeft dit niet in één keer perfect te kunnen. Elke oefening brengt je dichter bij overzicht, vertrouwen en rust.

Wil je de leerstof niet alleen van buiten leren, maar echt begrijpen?

Dan zijn bijlessen vaak een grote stap vooruit.

In mijn online traject Van Falen naar Vlammen met boekhouden werk ik de volledige leerstof stap voor stap met je door, zodat jij met meer zekerheid naar je examen gaat.

Good luck met je je examen boekhouden voor examencommissie!